Aż 91% stu najlepiej zarabiających gier na iPhone’a w Japonii oferuje płatne losowe nagrody, a większość z nich nie ujawnia pełnych szans na wygraną. Nowe badanie opublikowane w „Journal of Behavioral Addictions” podważa przekonanie, że japońscy wydawcy skrupulatnie stosują branżowe zasady. Wnioski interesują także graczy w Europie, bo Unia ma wkrótce zaproponować przepisy dotyczące loot boxów.

Czym są loot boxy i gacha

Loot boxy, w Japonii nazywane też gacha, to mechanizmy, w których gracz płaci prawdziwe pieniądze za losową nagrodę. Najcenniejsze przedmioty wypadają rzadko, dlatego regulatorzy na świecie porównują je do hazardu. Amerykańska Federalna Komisja Handlu uważa, że niepodanie prawdopodobieństwa zdobycia rzadkich nagród narusza prawo konsumenckie.

Japonia ma tu szczególną pozycję, bo gacha funkcjonuje na tamtejszym rynku od dawna. Ujawnianie szans na poszczególne nagrody wymagają od firm branżowe zasady samoregulacyjne. Dodatkowo prawo konsumenckie od 2012 roku zakazuje tzw. Compu Gacha. To mechanizm, w którym trzeba zebrać określony zestaw co najmniej dwóch różnych nagród, żeby dostać dodatkową, często bardzo pożądaną.

Co wykazało badanie

Badacze przeanalizowali japoński rynek pod koniec 2025 roku. Wcześniejsze prace sugerowały, że tamtejsze firmy stosują się do zasad ujawniania szans bezbłędnie. Nowe dane tego nie potwierdzają.

• Płatne loot boxy lub gacha oferowało 91% ze 100 najlepiej zarabiających gier na iPhone’a. W krajach zachodnich odsetek wynosił około 80%.
• Wśród gier z losowymi nagrodami 90,1% podawało szanse dla przynajmniej jednego loot boxa, ale pełne dane dla wszystkich znalezionych loot boxów ujawniało tylko 41,8%.
• Braki dotyczyły zarówno gier zagranicznych, jak i japońskich firm.
• Cztery gry podejrzewano o stosowanie zakazanego od 2012 roku mechanizmu Compu Gacha.

Jako przykład autorzy podali Pokémon TCG Pocket. Gra dawała dodatkową nagrodę za zebranie konkretnej kombinacji pięciu kart, które można było zdobyć w płatnych losowaniach.

Zmiana po stronie Apple

Badanie pokazało też, że o wiele skuteczniejsze od deklaracji firm mogą być zmiany wprowadzone przez operatora sklepu. W sklepie Apple App Store 17,6% gier z loot boxami nie informowało o ich obecności, a w Google Play 33,0%. Dla porównania, w Wielkiej Brytanii na iOS na początku 2024 roku takiej informacji nie podawało 90,4% najpopularniejszych gier z loot boxami.

Poprawa wynika z tego, że od połowy 2025 roku Apple dodał do kwestionariusza dla deweloperów pytanie o loot boxy. Zmienił też wygląd sklepu, żeby łatwiej było je oznaczyć. Autorzy wskazują, że zmiany na poziomie platform mogą od razu poprawić sytuację konsumentów w wielu grach naraz. Postulują też jaśniejsze, przetłumaczone na angielski wytyczne, ostrzejsze egzekwowanie zasad i uregulowanie tych kwestii ustawą zamiast samoregulacji.

Co to oznacza dla polskich graczy

Japońskie zasady nie obowiązują w Polsce, ale wiele z analizowanych tytułów to gry globalne, dostępne także u nas. Wynik badania pokazuje, że nawet tam, gdzie obowiązują zasady branżowe, informacja o szansach na nagrody bywa niepełna. W praktyce warto zajrzeć do opisu gry w sklepie i do ustawień samej aplikacji, zanim zacznie się wydawać pieniądze na losowania. Rodzice mogą też skorzystać z kontroli zakupów w aplikacjach, którą oferują oba główne sklepy.

Z perspektywy UE istotne jest to, że prace nad unijnymi przepisami o loot boxach dopiero się zapowiadają. Ich ostateczny kształt nie jest jeszcze znany, więc trudno przesądzać, jakie obowiązki spadną na wydawców i sklepy z aplikacjami. Wyniki z Japonii wskazują jednak, że samo wpisanie obowiązku ujawniania szans do reguł nie wystarcza i trzeba też sprawdzać, jak jest on przestrzegany.

Źródło: Tech Xplore – „Most top mobile games in Japan still don’t fully reveal loot box odds, despite decade-old industry rules”